De Gids
De stijlgids
Twaalf stijlen, van Louis XIII tot art deco: data, kenmerken en herkenningspunten, geschreven door antiquairs en kunsthistorici.
In het kort: in Frankrijk zijn de meubelstijlen vernoemd naar de vorst of het regime van hun tijd, maar hun data vallen niet precies samen met de regeerperiodes. Vaak volstaan drie vragen om een meubel te plaatsen: is de lijn recht of gebogen? Is de decoratie symmetrisch? Welke houtsoorten en welk bronzen beslag zijn gebruikt?
- 1610 – 1660Louis XIII
- 1660 – 1715Louis XIV
- 1715 – 1730Régence
- 1730 – 1770Louis XV
- 1760 – 1775Transition
- 1770 – 1790Louis XVI
- 1789 – 1804Directoire
- 1804 – 1815Empire
- 1815 – 1830Restauration
- 1852 – 1870Napoléon III
- 1890 – 1914Art nouveau
- 1920 – 1940Art deco
Het overzicht
| Stijl | Periode | Lijnvoering | Poten | Ornamentiek | Houtsoorten |
|---|---|---|---|---|---|
| Louis XIII | 1610 – 1660 | Recht, massief | Gedraaid, met verbindingsregels | Draaiwerk, diamantkoppen | Notenhout, eikenhout, ebbenhout |
| Louis XIV | 1660 – 1715 | Symmetrisch, monumentaal | Balustervormig, kokervormig | Zon, acanthus, mascarons | Verguld hout, ebbenhout, schildpad |
| Régence | 1715 – 1730 | Symmetrische rondingen | Gebogen ‘hindepoten’ | Schelp, espagnolettes | Violethout, satijnhout, notenhout |
| Louis XV | 1730 – 1770 | Golvend, asymmetrisch | Gebogen, met voetschoentjes | Rocaille, bloemen | Rozenhout, violethout, notenhout |
| Transition | 1760 – 1775 | Lichte welving, scherpe hoeken | Licht gebogen | Meanders, Vitruviaanse golven, vlechtbanden | Rozenhout, amarant, esdoorn |
| Louis XVI | 1770 – 1790 | Recht, symmetrisch | Taps toelopend, gecanneleerd | Parelsnoeren, linten, trofeeën | Mahonie, rozenhout, satijnhout |
| Directoire | 1789 – 1804 | Recht, sober | Sabelvormig, spoelvormig | Palmetten, ruiten, sterren | Mahonie, vruchtbomenhout |
| Empire | 1804 – 1815 | Massief, kubisch | Leeuwenklauwen, tolpoten | Zwanen, victoria’s, palmetten | Gevlamd mahonie, wortelhout |
| Restauration | 1815 – 1830 | Verzacht, afgerond | Jarretpoten, consolepoten | Rozetten, ingelegde palmetten | Esdoorn, citroenhout, essenhout |
| Napoléon III | 1852 – 1870 | Eclectisch | Alle stijlen, wieltjes | Messing, parelmoer, capitonnage | Zwart gebeitst perenhout, palissander |
| Art nouveau | 1890 – 1914 | Gebogen, plantaardig | Stengelvormig, wortelvormig | Schermbloemen, waterlelies, insecten | Notenhout, mahonie, fruithout |
| Art deco | 1920 – 1940 | Geometrisch, strak | Taps toelopend of op massieve sokkels | Chevrons, bloemenkorven, zonnemotieven | Macassar, palissander, amboina |

1610 – 1660
Louis XIII
Massieve vormen, gedraaid hout en de eerste ebbenhouten kabinetten: de stijl die het vak van ebenist zijn naam gaf.

1660 – 1715
Louis XIV
Symmetrie, verguld hout, Boulle-marqueterie en brons: een hofkunst die in heel Europa werd nagevolgd.

1715 – 1730
Régence
De poot buigt, het front welft, de schelp wordt opengewerkt: de overgang tussen de Grand Siècle en de Louis XV.

1730 – 1770
Louis XV
Rondingen, asymmetrische rocaille, gebogen poten en bloemenmarqueterie: het hoogtepunt van de Parijse meubelkunst.

1760 – 1775
Transition
Een nog gewelfd silhouet en een al neoclassicistisch decor: het beste van twee regeringen.

1770 – 1790
Louis XVI
Rechte lijnen, taps toelopende poten, parelranden en linten: de neoclassicistische elegantie van het late Ancien Régime.

1789 – 1804
Directoire
Achteroverhellende rugleuningen, sabelpoten, palmetten: neoclassicistische soberheid na de Revolutie.

1804 – 1815
Empire
Gevlamd mahonie, bronzen à l'antique, zwanen en victoria's: een officiële stijl in dienst van de keizer.

1815 – 1830
Restauration
Esdoorn, citroenhout en essenhout, verlevendigd met donkere houtsoorten: het Empire verzacht, intiemer en burgerlijker.

1852 – 1870
Napoléon III
Zwart gebeitst hout, messing, parelmoer en capitonnage: alle stijlen uit het verleden opnieuw uitgevonden voor de triomferende burgerij.

1890 – 1914
Art nouveau
Zweepslaglijnen, schermbloemen, waterlelies en libellen: Gallé, Majorelle en Guimard breken met de nabootsing van het verleden.
1920 – 1940
Art deco
Geometrie, macassar-ebben, galuchat en lak: de stijl die triomfeert op de tentoonstelling van 1925.