Lancering: antiquairs plaatsen hun eerste stukken · Bent u antiquair?

Word handelaar
EUR €
  • Antiquairs bepalen hun prijzen in euro. Bedragen in ponden en dollars zijn indicatief, berekend tegen de koers van de Europese Centrale Bank en wekelijks bijgewerkt.
Anticaria Antiquairs & uitzonderlijke stukken
NL

De Gids · Stijlen · 1852 – 1870

De Napoléon III-stijl: eclecticisme en comfort

Zwart gebeitst hout, messing, parelmoer en capitonnage: alle stijlen uit het verleden opnieuw uitgevonden voor de triomferende burgerij.

Gecapitonneerde fauteuil van verguld hout, A. M. E. Fournier, ca. 1860, voorbeeld van de Napoléon III-stijl
Gecapitonneerde fauteuil van verguld hout, A. M. E. Fournier, ca. 1860. Foto: The Metropolitan Museum of Art, publiek domein.

In het kort

De Napoléon III-stijl (1852 tot 1870) is de stijl van het eclecticisme: hij herinterpreteert alle historische stijlen (neorenaissance, de neo-Louis XVI die keizerin Eugénie zo dierbaar was, neo-Boulle) en vindt het moderne comfort uit met gecapitonneerde zitmeubelen. Zwart gebeitst hout, messing, parelmoer en papier-maché zijn de kenmerken ervan.

Periode
1852 – 1870
Lijnvoering
Eclectisch
Ornamentiek
Messing, parelmoer, capitonnage
Houtsoorten
Zwart gebeitst perenhout, palissander

Context

De industriële revolutie en de groeiende welvaart van de burgerij veranderen de meubelmarkt ingrijpend. Machines maken serieproductie mogelijk, terwijl de grote luxe-ebenisten virtuoze stukken tonen op de Wereldtentoonstellingen van 1855 en 1867. Keizerin Eugénie brengt de smaak voor Marie-Antoinette opnieuw in de mode.

Chronologie

  1. 1852Uitroeping van het Tweede Keizerrijk.
  2. 1853Huwelijk van Napoléon III en Eugénie de Montijo.
  3. 1855Wereldtentoonstelling van Parijs.
  4. 1867Tweede Wereldtentoonstelling van Parijs.
  5. 1870Val van het Tweede Keizerrijk.

De Napoléon III-stijl herkennen

  1. Zwart gebeitst hout — gebeitst perenhout of beukenhout, ingelegd met messing, parelmoer of schildpad.
  2. Herinterpretatie van historische stijlen — Boulle, Louis XV, Louis XVI, renaissance.
  3. Volledig gecapitonneerde zitmeubelen — met vering: crapaud, poef, confident, indiscret.
  4. Papier-maché — zwart gelakt en ingelegd met parelmoer.
  5. Overvloedig verguld bronzen beslag — porselein en beschilderde plaquettes.
  6. Sporen van machinale productie — regelmatige zaagsporen, industriële schroeven, zelfs bij stukken van hoge kwaliteit.

Kenmerkende meubels: crapaud-fauteuil, confident, indiscret, poef, bonheur-du-jour, lage pronkkast (meuble d’appui), speeltafel, neorenaissancekabinet.

De Napoléon III-stijl en verwante stijlen

KenmerkRestaurationNapoléon IIIArt nouveau
Periode1815 – 18301852 – 18701890 – 1914
LijnvoeringVerzacht, afgerondEclectischGebogen, plantaardig
PotenJarretpoten, consolepotenAlle stijlen, wieltjesStengelvormig, wortelvormig
OrnamentiekRozetten, ingelegde palmettenMessing, parelmoer, capitonnageSchermbloemen, waterlelies, insecten
HoutsoortenEsdoorn, citroenhout, essenhoutZwart gebeitst perenhout, palissanderNotenhout, mahonie, fruithout

Een Napoléon III-meubel ‘in Louis XVI-stijl’ herkent u aan het machinale werk (regelmatig zaagwerk, industriële schroeven, volkomen identieke zwaluwstaartverbindingen in de laden) en aan het vaak minder scherp geciseleerde bronzen beslag. De beste stukken uit de luxeateliers (Beurdeley, Fourdinois) zijn echter van opmerkelijke kwaliteit en zeer gezocht.

De grote namen

  • Henri-Auguste Fourdinois (1830 – 1907), meubelkunst van het hoogste luxeniveau.
  • Charles-Guillaume Diehl (1811 – 1885), ebenist en maker van kleine luxeobjecten.
  • Guillaume Grohé (1808 – 1885), ebenist van de keizerin.
  • Alfred Beurdeley (1847 – 1919), kopieën en herinterpretaties van de 18e eeuw.

Veelgestelde vragen

Wat is een fauteuil crapaud?
Een lage, volledig gecapitonneerde fauteuil waarvan de bekleding het hele houten frame bedekt, typerend voor het Second Empire. Hij getuigt van het nieuwe streven naar comfort dat de vering mogelijk maakte.
Heeft een Napoléon III-meubel waarde?
Ja, vooral stukken uit de grote ateliers, kwaliteitsmeubels in zwart gebeitst hout met messing en zitmeubels met originele capitonnage. De gangbare, zeer ruime productie blijft betaalbaarder.

Bronnen: Guillaume Janneau, Les Styles du meuble français, PUF, reeks ‘Que sais-je?’ · Musée des Arts décoratifs, Parijs — vaste collectie · Musée d'Orsay, collectie kunstnijverheid · Musée de l'École de Nancy.