In het kort
De Napoléon III-stijl (1852 tot 1870) is de stijl van het eclecticisme: hij herinterpreteert alle historische stijlen (neorenaissance, de neo-Louis XVI die keizerin Eugénie zo dierbaar was, neo-Boulle) en vindt het moderne comfort uit met gecapitonneerde zitmeubelen. Zwart gebeitst hout, messing, parelmoer en papier-maché zijn de kenmerken ervan.
- Periode
- 1852 – 1870
- Lijnvoering
- Eclectisch
- Ornamentiek
- Messing, parelmoer, capitonnage
- Houtsoorten
- Zwart gebeitst perenhout, palissander
Context
De industriële revolutie en de groeiende welvaart van de burgerij veranderen de meubelmarkt ingrijpend. Machines maken serieproductie mogelijk, terwijl de grote luxe-ebenisten virtuoze stukken tonen op de Wereldtentoonstellingen van 1855 en 1867. Keizerin Eugénie brengt de smaak voor Marie-Antoinette opnieuw in de mode.
Chronologie
- 1852Uitroeping van het Tweede Keizerrijk.
- 1853Huwelijk van Napoléon III en Eugénie de Montijo.
- 1855Wereldtentoonstelling van Parijs.
- 1867Tweede Wereldtentoonstelling van Parijs.
- 1870Val van het Tweede Keizerrijk.
De Napoléon III-stijl herkennen
- Zwart gebeitst hout — gebeitst perenhout of beukenhout, ingelegd met messing, parelmoer of schildpad.
- Herinterpretatie van historische stijlen — Boulle, Louis XV, Louis XVI, renaissance.
- Volledig gecapitonneerde zitmeubelen — met vering: crapaud, poef, confident, indiscret.
- Papier-maché — zwart gelakt en ingelegd met parelmoer.
- Overvloedig verguld bronzen beslag — porselein en beschilderde plaquettes.
- Sporen van machinale productie — regelmatige zaagsporen, industriële schroeven, zelfs bij stukken van hoge kwaliteit.
Kenmerkende meubels: crapaud-fauteuil, confident, indiscret, poef, bonheur-du-jour, lage pronkkast (meuble d’appui), speeltafel, neorenaissancekabinet.
De Napoléon III-stijl en verwante stijlen
| Kenmerk | Restauration | Napoléon III | Art nouveau |
|---|---|---|---|
| Periode | 1815 – 1830 | 1852 – 1870 | 1890 – 1914 |
| Lijnvoering | Verzacht, afgerond | Eclectisch | Gebogen, plantaardig |
| Poten | Jarretpoten, consolepoten | Alle stijlen, wieltjes | Stengelvormig, wortelvormig |
| Ornamentiek | Rozetten, ingelegde palmetten | Messing, parelmoer, capitonnage | Schermbloemen, waterlelies, insecten |
| Houtsoorten | Esdoorn, citroenhout, essenhout | Zwart gebeitst perenhout, palissander | Notenhout, mahonie, fruithout |
Een Napoléon III-meubel ‘in Louis XVI-stijl’ herkent u aan het machinale werk (regelmatig zaagwerk, industriële schroeven, volkomen identieke zwaluwstaartverbindingen in de laden) en aan het vaak minder scherp geciseleerde bronzen beslag. De beste stukken uit de luxeateliers (Beurdeley, Fourdinois) zijn echter van opmerkelijke kwaliteit en zeer gezocht.
De grote namen
- Henri-Auguste Fourdinois (1830 – 1907), meubelkunst van het hoogste luxeniveau.
- Charles-Guillaume Diehl (1811 – 1885), ebenist en maker van kleine luxeobjecten.
- Guillaume Grohé (1808 – 1885), ebenist van de keizerin.
- Alfred Beurdeley (1847 – 1919), kopieën en herinterpretaties van de 18e eeuw.
Veelgestelde vragen
Wat is een fauteuil crapaud?
Heeft een Napoléon III-meubel waarde?
Bronnen: Guillaume Janneau, Les Styles du meuble français, PUF, reeks ‘Que sais-je?’ · Musée des Arts décoratifs, Parijs — vaste collectie · Musée d'Orsay, collectie kunstnijverheid · Musée de l'École de Nancy.
