In het kort
De Art Nouveau (circa 1890 tot 1914) breekt met de nabootsing van historische stijlen en zoekt inspiratie in de natuur: golvende “zweepslaglijnen”, plantaardige motieven (schermbloemen, waterlelies, orchideeën) en insecten. In Frankrijk bloeit de stijl in Nancy rond Émile Gallé en Louis Majorelle, en in Parijs met Hector Guimard.
- Periode
- 1890 – 1914
- Lijnvoering
- Gebogen, plantaardig
- Ornamentiek
- Schermbloemen, waterlelies, insecten
- Houtsoorten
- Notenhout, mahonie, fruithout
Context
Aan het einde van de 19e eeuw wijzen Europese kunstenaars het eclecticisme af en streven zij naar een “nieuwe kunst”, gegrond op de observatie van de natuur en de eenheid van de kunsten. De handelaar Siegfried Bing geeft de beweging haar naam wanneer hij in 1895 in Parijs zijn galerie “L'Art Nouveau” opent. In Nancy brengt Gallé glaskunstenaars, ebenisten en smeedkunstenaars samen in de École de Nancy.
Chronologie
- 1895Siegfried Bing opent de galerie ‘L'Art Nouveau’ in Parijs.
- 1900Wereldtentoonstelling van Parijs; eerste metro-ingangen van Guimard.
- 1901Oprichting van de École de Nancy, onder voorzitterschap van Émile Gallé.
- 1904Overlijden van Émile Gallé.
- 1914De oorlog maakt een einde aan de beweging.
Art nouveau herkennen
- Gebogen en asymmetrische lijnen — geïnspireerd op stengels, wortels en bloemen.
- Naturalistische marqueterie — bloemen, landschappen, libellen, vaak vergezeld van spreuken.
- Plantaardig bronzen beslag en hang- en sluitwerk — in de vorm van stengels, bladeren, waterlelies.
- Met zuur geëtst glas — meerlagig, bij Gallé en Daum.
- Decoratieve eenheid — de kunstenaar ontwerpt vaak het volledige interieur.
- Vaak gesigneerd — marqueterie gesigneerd Gallé, stempel L. Majorelle.
Kenmerkende meubels: vitrinekast, sellette, guéridon, complete eetkamer, vaas en lamp van meerlagig glas, sieraden in plique-à-jour-email.
De art nouveau en zijn buren
| Kenmerk | Napoléon III | Art nouveau | Art deco |
|---|---|---|---|
| Periode | 1852 – 1870 | 1890 – 1914 | 1920 – 1940 |
| Lijnvoering | Eclectisch | Gebogen, plantaardig | Geometrisch, strak |
| Poten | Alle stijlen, wieltjes | Stengelvormig, wortelvormig | Taps toelopend of op massieve sokkels |
| Ornamentiek | Messing, parelmoer, capitonnage | Schermbloemen, waterlelies, insecten | Chevrons, bloemenkorven, zonnemotieven |
| Houtsoorten | Zwart gebeitst perenhout, palissander | Notenhout, mahonie, fruithout | Macassar, palissander, amboina |
De art nouveau onderscheidt zich van de art deco die erop volgt door de gebogen lijn en het naturalisme, terwijl de art deco de voorkeur geeft aan geometrie en stilering. Let op: van het glaswerk van Gallé en Daum bestaan talrijke moderne kopieën; etswerk, gewicht en signatuur moeten door een specialist worden onderzocht.
De grote namen
- Émile Gallé (1846 – 1904), glaskunstenaar, ebenist en oprichter van de École de Nancy.
- Louis Majorelle (1859 – 1926), ebenist en kunstsmid in Nancy.
- Hector Guimard (1867 – 1942), architect van de Parijse metro-ingangen.
- Eugène Gaillard (1862 – 1933), ebenist van het paviljoen van Bing in 1900.
Veelgestelde vragen
Wat is de École de Nancy?
Hoe herkent u een echte Gallé-vaas?
Bronnen: Guillaume Janneau, Les Styles du meuble français, PUF, reeks ‘Que sais-je?’ · Musée des Arts décoratifs, Parijs — vaste collectie · Musée d'Orsay, collectie kunstnijverheid · Musée de l'École de Nancy.
