Lancering: antiquairs plaatsen hun eerste stukken · Bent u antiquair?

Word handelaar
EUR €
  • Antiquairs bepalen hun prijzen in euro. Bedragen in ponden en dollars zijn indicatief, berekend tegen de koers van de Europese Centrale Bank en wekelijks bijgewerkt.
Anticaria Antiquairs & uitzonderlijke stukken
NL

De Gids · Stijlen · 1815 – 1830

De stijl Restauration: de zachtheid van lichte houtsoorten

Esdoorn, citroenhout en essenhout, verlevendigd met donkere houtsoorten: het Empire verzacht, intiemer en burgerlijker.

Meubelontwerpen, Pierre-Antoine Bellangé, eerste derde van de 19e eeuw, voorbeeld van de Restauration-stijl
Meubelontwerpen, Pierre-Antoine Bellangé, eerste derde van de 19e eeuw. Foto: The Metropolitan Museum of Art, publiek domein.

In het kort

De Restauration-stijl (1815 tot 1830) verzacht het Empire: afgeronde, lichtere vormen, lichte houtsoorten (esdoorn, citroenhout, essenhout, iepenhout) verlevendigd met marqueterie van donkere houtsoorten, en minder bronzen beslag. De stijl beslaat de regeringen van Louis XVIII en Charles X; soms onderscheidt men daarbinnen een aparte ‘Charles X’-stijl.

Periode
1815 – 1830
Lijnvoering
Verzacht, afgerond
Ornamentiek
Rozetten, ingelegde palmetten
Houtsoorten
Esdoorn, citroenhout, essenhout

Context

De terugkeer van de Bourbons gaat niet gepaard met een terugkeer naar de stijlen van het Ancien Régime: de vormen van het Empire blijven bestaan, maar worden zachter. De schaarste aan mahonie sinds het Continentaal Stelsel en de smaak van het moment bevorderen het gebruik van lichte, inheemse houtsoorten. Aan het einde van de periode lanceert de hertogin van Berry de mode van de gotisch geïnspireerde ‘style cathédrale’.

Chronologie

  1. 1814–1815Restauratie van de Bourbons: Louis XVIII.
  2. 1824Troonsbestijging van Charles X.
  3. rond 1825Mode van de ‘style cathédrale’.
  4. 1830Julirevolutie: Louis-Philippe.

De Restauration-stijl herkennen

  1. Lichte houtsoorten — vogeloogesdoorn, citroenhout, essenhout, iepenhout, amboinawortelhout.
  2. Inlegwerk van donkere houtsoorten — amarant, palissander: biezen, rozetten, palmetten.
  3. Afgeronde vormen — krullen, armleuningen met voluten.
  4. Minder bronzen beslag — vervangen door marqueterie.
  5. Zitmeubels — met krul- of gondelrug, gebogen poten of sabelpoten.
  6. Decor ‘à la cathédrale’ — gotische rozetten en arcaden, rond 1825–1830.

Kenmerkende meubels: psyché, damesbureau, guéridon, méridienne, chiffonnière, commode met halfzuilen, bootbed.

De Restauration-stijl en verwante stijlen

KenmerkEmpireRestaurationNapoléon III
Periode1804 – 18151815 – 18301852 – 1870
LijnvoeringMassief, kubischVerzacht, afgerondEclectisch
PotenLeeuwenklauwen, tolpotenJarretpoten, consolepotenAlle stijlen, wieltjes
OrnamentiekZwanen, victoria’s, palmettenRozetten, ingelegde palmettenMessing, parelmoer, capitonnage
HoutsoortenGevlamd mahonie, wortelhoutEsdoorn, citroenhout, essenhoutZwart gebeitst perenhout, palissander

De Restauration onderscheidt zich van het Empire door de lichte houtsoorten en de afgeronde vormen, en van het daaropvolgende Louis-Philippe door de kwaliteit van het fineer: het Louis-Philippe keert terug naar donkere houtsoorten (mahonie, palissander) en een meer industriële productie.

De grote namen

  • Pierre-Antoine Bellangé (1757 – 1827), ebenist van de Garde-Meuble de la Couronne.
  • Jacob-Desmalter (1770 – 1841), ook onder de Restauration nog actief.
  • Jean-Jacques Werner (1791 – 1849), ebenist van de lichte houtsoorten.

Veelgestelde vragen

Waarom lichte houtsoorten onder de Restauration?
Door het Continentaal Stelsel (1806) werd geïmporteerd mahonie schaars; de ebenisten stapten over op inheemse houtsoorten (esdoorn, essen, iep, citroenhout), en die mode hield stand na de val van het Keizerrijk.
Wat is het verschil tussen Restauration en Charles X?
‘Charles X’ verwijst naar de tweede helft van de Restauration (1824–1830), gekenmerkt door lichtere vormen, de meest verfijnde lichte houtsoorten en de opkomst van het decor ‘à la cathédrale’.

Bronnen: Guillaume Janneau, Les Styles du meuble français, PUF, reeks ‘Que sais-je?’ · Musée des Arts décoratifs, Parijs — vaste collectie · Musée du Louvre, afdeling Objets d'art · Mobilier national.