In het kort
De Restauration-stijl (1815 tot 1830) verzacht het Empire: afgeronde, lichtere vormen, lichte houtsoorten (esdoorn, citroenhout, essenhout, iepenhout) verlevendigd met marqueterie van donkere houtsoorten, en minder bronzen beslag. De stijl beslaat de regeringen van Louis XVIII en Charles X; soms onderscheidt men daarbinnen een aparte ‘Charles X’-stijl.
- Periode
- 1815 – 1830
- Lijnvoering
- Verzacht, afgerond
- Ornamentiek
- Rozetten, ingelegde palmetten
- Houtsoorten
- Esdoorn, citroenhout, essenhout
Context
De terugkeer van de Bourbons gaat niet gepaard met een terugkeer naar de stijlen van het Ancien Régime: de vormen van het Empire blijven bestaan, maar worden zachter. De schaarste aan mahonie sinds het Continentaal Stelsel en de smaak van het moment bevorderen het gebruik van lichte, inheemse houtsoorten. Aan het einde van de periode lanceert de hertogin van Berry de mode van de gotisch geïnspireerde ‘style cathédrale’.
Chronologie
- 1814–1815Restauratie van de Bourbons: Louis XVIII.
- 1824Troonsbestijging van Charles X.
- rond 1825Mode van de ‘style cathédrale’.
- 1830Julirevolutie: Louis-Philippe.
De Restauration-stijl herkennen
- Lichte houtsoorten — vogeloogesdoorn, citroenhout, essenhout, iepenhout, amboinawortelhout.
- Inlegwerk van donkere houtsoorten — amarant, palissander: biezen, rozetten, palmetten.
- Afgeronde vormen — krullen, armleuningen met voluten.
- Minder bronzen beslag — vervangen door marqueterie.
- Zitmeubels — met krul- of gondelrug, gebogen poten of sabelpoten.
- Decor ‘à la cathédrale’ — gotische rozetten en arcaden, rond 1825–1830.
Kenmerkende meubels: psyché, damesbureau, guéridon, méridienne, chiffonnière, commode met halfzuilen, bootbed.
De Restauration-stijl en verwante stijlen
| Kenmerk | Empire | Restauration | Napoléon III |
|---|---|---|---|
| Periode | 1804 – 1815 | 1815 – 1830 | 1852 – 1870 |
| Lijnvoering | Massief, kubisch | Verzacht, afgerond | Eclectisch |
| Poten | Leeuwenklauwen, tolpoten | Jarretpoten, consolepoten | Alle stijlen, wieltjes |
| Ornamentiek | Zwanen, victoria’s, palmetten | Rozetten, ingelegde palmetten | Messing, parelmoer, capitonnage |
| Houtsoorten | Gevlamd mahonie, wortelhout | Esdoorn, citroenhout, essenhout | Zwart gebeitst perenhout, palissander |
De Restauration onderscheidt zich van het Empire door de lichte houtsoorten en de afgeronde vormen, en van het daaropvolgende Louis-Philippe door de kwaliteit van het fineer: het Louis-Philippe keert terug naar donkere houtsoorten (mahonie, palissander) en een meer industriële productie.
De grote namen
- Pierre-Antoine Bellangé (1757 – 1827), ebenist van de Garde-Meuble de la Couronne.
- Jacob-Desmalter (1770 – 1841), ook onder de Restauration nog actief.
- Jean-Jacques Werner (1791 – 1849), ebenist van de lichte houtsoorten.
Veelgestelde vragen
Waarom lichte houtsoorten onder de Restauration?
Wat is het verschil tussen Restauration en Charles X?
Bronnen: Guillaume Janneau, Les Styles du meuble français, PUF, reeks ‘Que sais-je?’ · Musée des Arts décoratifs, Parijs — vaste collectie · Musée du Louvre, afdeling Objets d'art · Mobilier national.
