Lancering: antiquairs plaatsen hun eerste stukken · Bent u antiquair?

Word handelaar
EUR €
  • Antiquairs bepalen hun prijzen in euro. Bedragen in ponden en dollars zijn indicatief, berekend tegen de koers van de Europese Centrale Bank en wekelijks bijgewerkt.
Anticaria Antiquairs & uitzonderlijke stukken
NL

De Gids · Keurmerken & merken

Keurmerken op Frans zilver lezen

Van het meesterteken uit het ancien régime tot de Minervakop: zo dateert en controleert u een zilveren voorwerp.

In het kort

Sinds 1838 draagt Frans zilver de Minervakop, met het cijfer 1 (eerste gehalte, 950‰) of 2 (tweede gehalte, 800‰). Daarvoor duidden de haan (1798–1819) en vervolgens de grijsaardskop (1819–1838) het eerste gehalte in Parijs aan. Het meesterteken in de vorm van een ruit identificeert de edelsmid; een vierkant teken wijst op verzilverd metaal, niet op massief zilver.

Vóór de Revolutie: de vier keurmerken

Onder het Ancien Régime krijgt Parijs zilverwerk in principe vier merken: het meesterteken (gekroonde lelie, initialen en symbool van de edelsmid), het chargemerk, ingeslagen op het ruwe werkstuk voor de heffing van de belasting, het keurmerk van het gilde of de ‘maison commune’, een gekroonde jaarletter die het gehalte waarborgt en het stuk dateert, en het déchargemerk, aangebracht zodra de belasting was voldaan. Parijs zilver heeft dan een gehalte van 958‰.

Sinds 1797: de waarborg van de staat

De wet van 19 brumaire jaar VI (9 november 1797) legt de basis voor het moderne stelsel: twee wettelijke gehaltes voor zilver, 950‰ en 800‰, en waarborgkeuren die door de overheid worden aangebracht. De symbolen wisselen per periode, waardoor stukken te dateren zijn.

Dateringstabel (grote waarborg, Parijs)

PeriodeGehalte- en waarborgkeurOm te onthouden
vóór 1791Meesterteken, charge, jaarletter, déchargeDatering op het jaar via de jaarletter
1798 – 1819Haan (twee opeenvolgende modellen)Cijfer 1 of 2 naargelang het gehalte
1819 – 1838GrijsaardskopEerste gehalte in Parijs
sinds 1838MinervakopCijfer 1 (950‰) of 2 (800‰)

Kleine voorwerpen krijgen eigen keurmerken (bijvoorbeeld de zwijnskop in Parijs vanaf 1838), en de provinciale waarborgkantoren gebruiken hun eigen varianten.

Het meesterteken: ruit of vierkant?

Sinds 1797 staat het meesterteken van de edelsmid in een ruit op voorwerpen van goud of zilver. Een vierkant meesterteken wijst op verzilverd metaal (Christofle, Ercuis…): zulke voorwerpen dragen geen Minervakop. Dat is het eerste wat u controleert bij een stuk dat als ‘massief zilver’ wordt aangeboden.

De valkuilen

  • Overgezette keuren: een keur die uit een oud stuk is gezaagd en op een recenter stuk is gesoldeerd. Let op soldeersporen rond het merk.
  • Afgesleten keuren door decennia van poetsen: een onleesbare keur bewijst niets, in de ene noch in de andere richting.
  • Fantasiemerken die het Franse keursysteem nabootsen op buitenlandse of verzilverde objecten.

Veelgestelde vragen

Hoe weet u of een object van massief zilver is?
Zoek naar de Minervakop (sinds 1838) of een ouder waarborgkeur, samen met een ruitvormig meesterteken. Een vierkant meesterteken zonder Minervakop wijst op verzilverd metaal. Bij twijfel kan een waarborgkantoor of een expert het gehalte controleren.
Wat betekent het cijfer bij de Minervakop?
Het cijfer 1 staat voor het eerste gehalte (950/1000 zuiver zilver), het cijfer 2 voor het tweede gehalte (800/1000). Het eerste gehalte komt het meest voor bij Frans tafelzilver.
Kan een stuk uit de 18e eeuw precies gedateerd worden?
Vaak wel: de letter van de jurandekeur (het gildekeurmerk) wisselde elk jaar, zodat een Parijs stuk uit het Ancien Régime tot op het jaar nauwkeurig te dateren is, in combinatie met het meesterteken en de registers van het gilde.

Bronnen: Guillaume Janneau, Les Styles du meuble français, PUF, reeks ‘Que sais-je?’ · Musée des Arts décoratifs, Parijs — vaste collecties. De informatie over regelgeving is indicatief: raadpleeg de geldende wetteksten.